كپسید ویروس ها از تجمع پروتئین های مجزا به منظور تشكیل واحد های بزرگتر به وجود می آیند. تمامی اجزا كپسید خصایص شیمیایی دارند كه به آنها اجازه می دهد تا به گونه ای در كنار هم قرار بگیرند تا واحد بزرگتری ایجاد گردد. از كنار هم قرار گرفتن این پروتئین ها ساختار هایی همچون پروتومرها ، كپسومر ها ، پروكسید و كپسید به وجود می آید. طی فرآیندی پروكسید به كپسید تبدیل می شود. در مورد برخی ویروس ها كپسید اطراف ژ1نوم ویروس تشكیل      می شود ، در حالی كه در برخی دیگر از ویروس ها ، كپسید به صورت پوسته تو خالی (پروكسید) تشكیل شده كه می باید توس ژنوم پر شود.

ساده ترین ساختار های ویروسی دارای تقارون مارپیچی (helical) و 20 وجهی (icosahedral) می باشند. ساختار های مارپیچی به صورت میله ای شكل مشاهده می گردند ، در حالی كه 20 وچهی ها به صورت مدور مشاهده می شوند. كپسید های بدون تقارون اشكال پیچیده ای داشته ئ با برخی از ویروس های باكتریایی (فاژها) در ارتباط هستند.

مثال كلاسیك ویروس با تقارون مارپیچی ، ویروس گیاهی موزائیك تنباكو می باشد. كپسومرها توان تجمع خودبه خودی را در اطراف ژنوم RNA داشته و بدین ترتیب میله ای شكل (Rod) مشاهده شده و طول ژنوم بلند تر می شود. 20 وجهی های ساده در ساختار ویروس های ساده و كوچك مانند پیكورنا ویروس و پارو ویروس استقاده شده است. 20 وجهی از 12 كپسومر به نام پنتامر یا پنتون تشكیل شده است. در پیكورنا ویروس ها هر پنتامر از پنج پروتومر تشكیل شده كه هر یك از پروتومر ها از 3 زیر واحد تشكیل می شوند. چهار پروتئین مجزا تشكیل یك پروتومر می دهند. كریستالوگرافی با اشعه X و تجزیه و تحلیل تصاویر میكروسكوپ كرایو الكترون ساختار كپسید پیكورنا ویروس ها را در سطه مولكولی مشخص نموده است. در این مطالعه یك شكاف  caynon like در پیكورنا ویروس ها یافت شده كه در اتصال به رسپتور در سطح سلول های هدف نقش دارد.

كپسید ویریون های بزرگتر به واسطه ورود كپسومر هایی خاص در وجه ها (بین پنتون ها) ساخته می شوند. این كپسومر ها كه در اطراف خود دارای 6 كپسومر می باشند به  عنوان هگزون شناخته می شوند. چنین 20 وجهی كه علاوه برا 12 پنتون دارای هگزون نیز می باشد تحت عنوان ایكوزادلتاهدرون مطرح بوده و اندازه آن بستگی به تعداد هگزون های وارد شده در امتداد لبه ها و بین پنتون ها دارد. توپ گلف یك ایكوزادلتاهدرون است. به عنوان مثال نوكلئو كپسید هرپس ویروس دارای 12 پنتون 150هگزون می باشد. نوكلئوكپسید هرپس ویروس توسط انولپ احاطه شده است . كپسید آدنو ویروس از 252 كپسومر تشكیل شده كه شامل 12 پنتون و 240 هگزون می باشد. یك رشته طویل و بلند به هر پنتون وصل شده است و به عنوان پروتئین اتصالی ویروس برای اتصال به سلول هدف مطرح می باشد . در آدنو ویروس ، فیبر ها حاوی  آنتی ژن های اختصاصی تیپ می باشند. رئو ویروس ها دارای كپسید 20 وجهی 2 لایه است كه از هر وجه آن پروتئین های شبیه فیبر یا رشته بیرون زده شده است. كپسید خارجی در محافظت ویروس و در جذب یا برداشت ویروس از روده و ورود به درون سلول هدف نقش داشته و كپسید داخلی حاوی آنزیم های لازم  برای سنتز RNA می باشد.

 

Virology.mihanblog.com